Το έργο
Ο Άρθουρ Μίλλερ συνέλαβε ένα απ’ τα θεατρικά αριστουργήματα του 20ου αιώνα στο Κονέκτικατ, τον Απρίλιο του 1948, ενώ έχτιζε ένα μικρό σπιτάκι στην κορυφή του λόφου. Στο διάστημα μιας ημέρας είχε γράψει σχεδόν ακέραιη την πρώτη πράξη από τον «Θάνατο του Εμποράκου». Από τότε οι πωλήσεις του έχουν ξεπεράσει τα έντεκα εκατομμύρια αντίτυπα, καθιστώντας το πιθανώς το πιο επιτυχημένο σύγχρονο έργο που έχει εκδοθεί.
Πηγή έμπνευσης του έργου για τον Μίλλερ, στάθηκε ο πατέρας του που είχε κατάστημα με γυναικεία ρούχα στη Νέα Υόρκη. Στο κραχ του 1929 καταστράφηκε κι από εκείνη την ημέρα έπαψε να κοιτάει το γιο του στα μάτια, ώσπου ντροπιασμένος, πέθανε.
Το 1998, ο Μίλλερ, 83 ετών πια, επέστρεψε στο Ρόξμπερι του Κονέκτικατ και διαπίστωσε πως το σπιτάκι του, που στεκόταν στην κορυφή του λόφου κι έβλεπε προς τη Δύση, χρειαζόταν μια νέα στρώση μπογιάς. «Ω ναι, όσο βάφεται θα αντέχει και θα διαρκεί», είπε αναλογιζόμενος αυτό που είχε γράψει…
«Ο Θάνατος του Εμποράκου» ανέβηκε για πρώτη φορά στο Broadway το 1949 και χάρισε στον Μίλλερ παγκόσμια αναγνώριση αλλά και το βραβείο Πούλιτζερ καλύτερου έργου την ίδια χρονιά. Την τελευταία φορά μάλιστα, το 1999, απέσπασε το βραβείο Τόνι καλύτερης αναβίωσης έργου. Ο ίδιος ο Μίλλερ δήλωσε τότε: «Η τρομοκρατία σήμερα δεν άλλαξε και πολύ. Το έργο μου είναι επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε. Ο Εμποράκος είναι η τραγωδία ενός ανθρώπου που πίστεψε πως μόνο εκείνος δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει τα κριτήρια που έθεσαν, για όλη την ανθρωπότητα, κάποιοι φρεσκοξυρισμένοι, άκαμπτοι κύριοι που παροικούν σήμερα την κορυφή των τηλεοπτικών επιχειρήσεων και των διαφημιστικών γραφείων».
Ο Γουίλλυ Λόμαν, ο εμποράκος, ζει την τελευταία ημέρα της ζωής του. Χωρίς δουλειά, χωρίς όνειρα, και με τον τρόμο ότι στα μάτια των άλλων θα είναι ένας αποτυχημένος. Μέσα από τη ζωή του Λόμαν, ο Μίλλερ εξετάζει το μύθο του Αμερικανικού ονείρου, που σήμερα έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο – τις ελπίδες και τους φόβους της μέσης κοινωνικής τάξης.
Η παράσταση
Η παράσταση στήθηκε με αμέριστο σεβασμό στον μύθο που περιβάλλει τον «Θάνατο του εμποράκου». Ο Γιάννης Ιορδανίδης μας μετέφερε στην μεταπολεμική Αμερική και στο ρεαλιστικό αμερικανικό θέατρο του οποίου ο Μίλλερ είναι άξιος εκπρόσωπος. Με αλεπάλληλα φλας μπακ, -το έργο άλλωστε δανείζεται τεχνικές απ’ τον κινηματογράφο- η σκηνή φωτίζεται αργά κι ο εμποράκος παίρνει σάρκα και οστά.
«Ο Θάνατος του Εμποράκου» του Άρθουρ Μίλλερ
Θέατρο Ζίνα
Μετάφραση: Αλέξανδρος Κοέν
Σκηνοθεσία- Δραματουργική επεξεργασία: Γιάννης Ιορδανίδης
Σκηνικά- κοστούμια: Γιώργος Πάτσας
Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
ΠΑΙΖΟΥΝ
Θύμιος Καρακατσάνης, Αφροδίτη Γρηγοριάδου, Μιχάλης Μαρκάτης, Γρηγόρης Σταμούλης, Γιώργος Ρούφας, Ελευθερία Ρήγου, Χάρης Εμμανουήλ, Στάθης Κακαβάς, Κωνσταντίνος Καρβέλης,Κωνσταντίνος Καρβέλης, Ελευθερία Ευθυμιάτου
