«Υφαίνοντας τις στιγμές», 15 χρόνια Ψηφιακής Αφήγησης στην Ελλάδα

 

Παρακολούθησα σήμερα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος την επετειακή εκδήλωση «Υφαίνοντας τις στιγμές – Ψηφιακή Αφήγηση στην Ελλάδα: 15 Χρόνια, 2000 Ιστορίες», που διοργάνωσε ο κόμβος Ψηφιακής Αφήγησης του ΕΚΠΑ.

Η εμπειρία ανέδειξε κάτι βαθύτερο από μια απλή οπτικοακουστική παρουσίαση προσωπικών ιστοριών. Η ψηφιακή αφήγηση φάνηκε ως ένας χώρος όπου η προσωπική μνήμη, η βιωμένη εμπειρία και η ανάγκη του ανθρώπου να ακουστεί αποκτούν μορφή και νόημα.

Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η έμφαση στην «προσωπική φωνή» και στον αναστοχασμό. Μέσα από σύντομα ψηφιακά αφηγήματα, άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και εμπειριών μπόρεσαν να μετατρέψουν εσωτερικές διαδρομές, απώλειες, αμφιβολίες, επιθυμίες και μνήμες σε κοινό βίωμα.

Η αφήγηση, όταν βρίσκει ασφαλές πλαίσιο και ουσιαστική ακρόαση, μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο καλλιτεχνικά ή εκπαιδευτικά αλλά και βαθιά υποστηρικτικά για τον άνθρωπο. Ίσως γι’ αυτό τέτοιες πρωτοβουλίες αγγίζουν τόσο έντονα τη σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και παιδαγωγική σκέψη.

Το Εργαστήριο Νέων Τεχνολογιών του ΕΚΠΑ, μέσα από 15 χρόνια δουλειάς και 2000 ψηφιακές αφηγήσεις, φαίνεται να έχει δημιουργήσει έναν ιδιαίτερο χώρο συνάντησης ανάμεσα στην επιστήμη, την τέχνη και την ανθρώπινη εμπειρία.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν και σχολίασαν, μεταξύ άλλων, οι:
Μιχάλης Μεϊμάρης, Κώστας Βαρώτσος, Αντώνης Καφετζόπουλος, Χρήστος Κίττας, Μαρία Κομνηνού, Ανδρέας Μούτσιος-Ρέντζος και Λάμπης Παπαγεωργίου.

Σκέψη και Στάση
Νίκος Τομαράς

Όταν η εξάντληση δεν φεύγει: τι είναι το burnout στους εκπαιδευτικούς;

 

Μια πιο ήσυχη μορφή κόπωσης που δεν φαίνεται, αλλά υπάρχει.

 

Υπάρχει μια μορφή κόπωσης που περνάει. Με έναν ύπνο, με ένα Σαββατοκύριακο, με λίγη απόσταση. Και υπάρχει και μια άλλη. Αυτή που δεν φεύγει. Αυτή που δεν σχετίζεται μόνο με το πόσα κάνουμε, αλλά με το πόσα συνεχίζουμε να κρατάμε χωρίς χώρο.

 

Στην εκπαίδευση αυτό εμφανίζεται συχνά σιωπηλά. Δεν είναι απαραίτητα κάτι που λέγεται εύκολα. Ο εκπαιδευτικός συνεχίζει να λειτουργεί. Μπαίνει στην τάξη, κάνει το μάθημα, ανταποκρίνεται. Αλλά κάπου μέσα σε αυτή τη διαδικασία, η παρουσία αρχίζει να αδειάζει. Και αυτό είναι δύσκολο να αναγνωριστεί, ακόμα πιο δύσκολο να ειπωθεί.

 

Το burnout δεν είναι απλώς «κούραση». Είναι μια κατάσταση που εγκαθίσταται, όταν η σχέση ανάμεσα σε αυτό που δίνουμε και σε αυτό που αντέχουμε χάνει την ισορροπία της. Και πολλές φορές δεν το βλέπουμε εκείνη τη στιγμή. Το συνηθίζουμε. Λέμε: «έτσι είναι το σχολείο». Και προχωράμε.

Δεν πρόκειται μόνο για ατομικό ζήτημα. Το περιβάλλον, οι απαιτήσεις, οι σχέσεις μέσα στο σχολείο παίζουν καθοριστικό ρόλο. Αλλά ούτε και είναι κάτι εντελώς έξω από εμάς. Υπάρχει πάντα ένα σημείο στο οποίο συνεχίζουμε να δίνουμε, χωρίς να σταματάμε να δούμε τι μας συμβαίνει.

 

Και ίσως εκεί βρίσκεται η αρχή. Όχι στο να αλλάξουν όλα. Αλλά στο να δούμε ένα σημείο. Αυτό που μας εξαντλεί περισσότερο. Και που συνεχίζουμε να το επιτρέπουμε με κάποιον τρόπο.

 

Δεν χρειάζεται να λυθεί. Αρκεί να μη μείνει αόρατο.

 

* Το θέμα αυτό αποτέλεσε αφορμή για μια πρόσφατη συνάντηση με εκπαιδευτικούς ,και συνεχίζει να ανοίγει ερωτήματα.

Σκέψη και Στάση
Νίκος Τομαράς

 

Ανάμεσα στην προειδοποίηση και στην απόφαση

 

Δεν είναι η βροχή που σε κρατάει μέσα, είναι η εσωτερική φωνή που έχει ήδη αποφασίσει πριν από εσένα. Οι ειδοποιήσεις έρχονται, οι προειδοποιήσεις επαναλαμβάνονται, ο κόσμος γεμίζει με μια διαρκή υπόμνηση κινδύνου και μέσα σε αυτό το τοπίο ο άνθρωπος αρχίζει να ξεχνά ότι η ζωή δεν είναι μόνο προς αποφυγή αλλά και προς βίωση.

 

Η πρόληψη είναι σοφία, όμως όταν μετατρέπεται σε μόνιμη εσωτερική στάση τότε κάτι μετακινείται αθόρυβα. Η εμπιστοσύνη φεύγει από τον εαυτό και μεταφέρεται σε εξωτερικά σήματα. Και κάθε μικρή υποχώρηση, κάθε ίσως καλύτερα όχι, δεν είναι απλώς μια επιλογή ασφάλειας, είναι μια ανεπαίσθητη απομάκρυνση από την προσωπική σου κρίση.

 

Ο άνθρωπος δεν προορίζεται να ζει ούτε σε άρνηση ούτε σε υπακοή αλλά σε συνείδηση. Να ακούει, να λαμβάνει υπόψη και έπειτα να στέκεται μέσα στη στιγμή με καθαρό βλέμμα. Να βγαίνει όχι από αντίδραση αλλά από παρουσία. Να παρατηρεί τον κόσμο όπως είναι και όχι όπως τον προδιαγράφει ο φόβος.

 

Η πραγματική ασφάλεια δεν βρίσκεται στην αποφυγή αλλά στην ικανότητα να κατοικείς μέσα στην αβεβαιότητα χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου. Και εκεί, αθόρυβα αλλά σταθερά, γεννιέται κάτι βαθύτερο από το θάρρος, η εμπιστοσύνη ότι μπορείς να είσαι παρών, να κρίνεις και να σταθείς ό,τι κι αν έρθει.

 

Σκέψη και Στάση
Νίκος Τομαράς